CÁC HÌNH THÁI CỦA VIỆC ỨNG DỤNG BIM

Thời điểm này có lẽ hầu như không có ai đang làm việc trong ngành xây dựng chưa từng nghe nói về BIM. Với sự phát triển với tốc độ chóng mặt của công nghệ máy tính với số lượng ứng dụng phần mềm và phần cứng liên tục ra mắt cũng đã góp phần to lớn cho sự phát triển chung của BIM. Số lượng doanh nghiệp và các cá nhân bắt tay nghiên cứu, tìm tòi cũng như ứng dụng BIM vào các dự án ở Việt nam đã ngày càng tăng. Ngay cả các cơ quan nhà nước, vốn bị xem là ì ạch chậm thay đổi, cũng đã có những hành động cụ thể để bắt đầu cho việc triển khai BIM trong các hoạt động xây dựng tại Việt Nam. Luật xây dựng sửa đổi 2015 với điều 4 và 66 khuyến khích các chủ đầu tư áp dụng hệ thống quản lý thông tin xây dựng vào các dự án. Thông tư 06/2016 của bộ xây dựng cũng đã đưa chi phí ứng dụng BIM vào danh mục các chi phí của dự án. Thành phố Hồ Chí Minh cũng đã phê duyệt “chương trình xây dựng Hệ thống thông tin quản lý xây dựng cho thành phố giai đoạn 2014 – 2020” (quyết định 3845/QĐ-UBND năm 2014). Và gần đây nhất, tháng 12/2016 Thủ tướng chính phủ đã phê duyệt “Đề án áp dụng mô hình thông tin công trình trong hoạt động xây dựng và vận hành công trình”. Đây là những bước đi đầu tiên để xây dựng một con đường mới, mở ra nhiều cơ hội hơn cho ngành xây dựng ở Việt Nam.

Về phía các doanh nghiệp, từ năm 2012, một số nhà thầu lớn như Hòa Bình, Coteccon, Searefico đã tiếp cận và hình thành những nhóm BIM riêng để nghiên cứu và áp dụng cho các dự án của họ, mặc dù đa số các doanh nghiệp khi đó chưa có khái niệm gì về BIM. Hiện nay, mô hình này đã được nhân rộng ra cho các loại hình doanh nghiệp khác từ công ty thiết kế tới chủ đầu tư. Vietinbank Tower có thể là nổi bật nhất và là một trong những dự án đầu tiên triển khai BIM ở Việt Nam với sự yêu cầu từ chủ đầu tư. Rõ ràng BIM sẽ trở thành xu hướng chủ đạo và được triển khai rộng rãi trong tương lai.

Tuy nhiên, hiện nay với vô số cách thức và mức độ tiếp cận BIM khác nhau đã và đang được triển khai bởi các đơn vị đi trước, các doanh nghiệp đang muốn ứng dụng BIM có lẽ sẽ khá bối rối và không biết nên bắt đầu từ đâu, triển khai như thế nào để phù hợp với điều kiện của đơn vị mình. Bài viết này không mong đợi sẽ mang đến một giải pháp toàn diện cho cách thức triển khai BIM vào dự án cụ thể hoặc hoạt động của các doanh nghiệp xây dựng. Mục đích của nó là hy vọng mang đến một cái nhìn tổng thể, rõ ràng hơn về các hình thái của BIM hiện nay, để các đơn vị có thể lựa chọn được một hướng đi phù hợp với tình hình thị trường cũng như điều kiện đặc thù của từng doanh nghiệp.

BIM là viết tắt của Building Information Modeling (hay Building Information Model) – Mô hình hóa thông tin công trình – được hình thành từ nhu cầu cấp thiết để nâng cao năng suất của ngành xây dựng, vốn bị tụt hậu xa so với các ngành công nghiệp khác, theo một báo cáo”chỉ số năng suất lao động Ngành xây dựng Hoa Kỳ 1964 – 2012”. Thành quả của công nghệ máy tính với những công cụ giúp cải thiện chất lượng của các loại thông tin, dữ liệu của một dự án xây dựng như là các bản vẽ thiết kế, thi công, các bảng thống kê khối lượng, diện tích, tài liệu kỹ thuật,… được tạo ra một cách rời rạc trong quá trình hình thành một công trình. Chất lượng của các loại dữ liệu này được nâng cao nhờ được tích hợp, kết nối lại trong Những mô hình 3 chiều trực quan của công trình. Dữ liệu của một dự án được tạo ra nhiều hơn với chất lượng cao hơn, được chia sẻ rộng rãi và được truy xuất dễ dàng. Điều này sẽ giúp các bên liên quan như kiến trúc sư, kỹ sư, QS, nhà thầu hay chủ đầu tư có những quyết định chính xác hơn nhằm tạo ra một công trình với chất lượng tốt hơn, tiết kiệm hơn.

Ngoài ra, BIM còn tăng cường và cải thiện sự hợp tác giữa các bên liên quan trong qua trình tạo ra một công trình. Và thành công của việc ứng dụng BIM nói riêng cũng như của dự án nói chung cũng chịu ảnh hưởng lớn của sự phối hợp này. Nói tóm lại, số lượng dữ liệu được tạo ra, mức độ sử dụng chúng và sự phối hợp của các bên liên quan sẽ quyết định tới chất lượng của dự án và việc áp dụng BIM.

Từ quan điểm trên, rõ ràng là BIM sẽ mang lại hiệu quả cao nhất khi được triển khai bởi tất cả các thành phần của dự án từ chủ đầu tư, kiến trúc sư, kỹ sư, nhà thầu, người quản lý, vận hành công trình. Và tất cả các thành phần dữ liệu của công trình sẽ được tạo ra và sử dụng xuyên suốt các giai đoạn của dự án bởi các đơn vị này. Đây sẽ là một bức tranh hoàn hảo cho tất cả các dự án và là mong muốn của tất cả các doanh nghiệp xây dựng. Bức tranh này đòi hỏi sự phối hợp làm việc trơn tru từ nhiều phía xuyên suốt nhiều giai đoạn, không phải chỉ từ một đơn vị hoặc qua một, hai giai đoạn. Sự cộng tác, phối hợp đóng vai trò then chốt ở đây. Và sự cộng tác này làm ta liên tưởng tới yếu tố xã hội, các bên với vai trò khác nhau cùng nhau làm việc, hợp tác cao độ, chia sẻ thông tin hiệu quả. Và do đó các dự án có sự phối hợp triển khai BIM từ nhiều phía được gọi là Social BIM. Ngược lại, các dự án với chỉ có một đơn vị thực hiện BIM hoặc nhiều đơn vị thực hiện nhưng cô lập, thiếu sự phối hợp hay định hướng được gọi là Lonely BIM.

Mặt khác, chúng ta có số lượng các ứng dụng, các công cụ BIM và hàng loạt quy trình mới gắn liền với các công cụ mới này cho các công tác như khai triển hồ sơ bản vẽ, bóc tách khối lượng, kiểm tra va chạm, lập kế hoạch thi công, mô phỏng biện pháp thi công, theo dõi chi phí, … Số lượng công cụ BIM cùng với các quy trình tích hợp được triển khai nhiều hơn, lợi ích mang lại sẽ càng lớn, và khi đó chúng ta có Big BIM. Công cụ BIM chỉ được ứng dụng hạn chế, ví dụ như để triển khai bản vẽ, hay thiếu các quy trình đồng bộ để tạo dựng, quản lý và chia sẻ thông tin giữa các bên của dự án, ta gọi đó là Little BIM. Kết hợp bốn đặc tính Little, Big, Lonely, Social với nhau, ta có được bốn hình thái của BIM như sau:

Social Big BIM: Các dự án với hệ thống BIM (công cụ và quy trình) được triển khai đồng bộ và toàn diện bởi tất cả các bên liên quan và xuyên suốt các giai đoạn của từ thiết kế, thi công tới vận hành sử dụng. Thông tin công trình được tích hợp và chia sẻ đầy đủ giữa các bên tham gia dự án.

Social Little BIM: Các dự án với hệ thống BIM được triển khai đồng bộ bởi nhiều thành phần và trong một hay nhiều giai đoạn của dự án. Thông tin công trình được tích hợp một phần và chia sẻ giữa các bên tham gia dự án trong hình thái này.

Lonely Big BIM: Các dự án có hệ thống BIM được ứng dụng nội bộ bởi một hay nhiều bên của dự án với số lượng tương đối các công cụ và quy trình. Mô hình thông tin không được chia sẻ giữa các bên trong hình thái này.

Lonely Little BIM: Một số công cụ BIM được ứng dụng hạn chế trong dự án bởi một hay nhiều bên. Mô hình thông tin cũng không được chia sẻ giữa các bên trong hình thái này.

Qua các khái niệm trên, chúng ta thấy chỉ có thể thực hiện được hai hình thái Social BIM khi BIM được yêu cầu thực hiện và quản lý đúng cách từ phía chủ đầu tư. Vì rõ ràng không ai ngoài chủ đầu tư, người có quyền cao nhất có thể yêu cầu các bên không chỉ triển khai BIM mà còn phải chia sẻ mô hình thông tin và phối hợp với nhau. Yêu cầu không chưa đủ, họ nên hiểu rõ về BIM và mong muốn của mình khi áp dụng BIM. Để có thể đưa ra những định hướng và cách quản lý phù hợp. Các dự án không có sự yêu cầu và quản lý BIM từ chủ đầu tư, chỉ có thể áp dụng Lonely BIM.

Ngoài ra, ta có thể dễ dàng thấy Social Big BIM sẽ là bức tranh hoàn hảo của BIM. Và là đích đến cho mọi thành phần của ngành xây dựng hướng tới. Tuy nhiên, đi tới cấp độ này là một quá trình lâu dài đầy thử thách và đòi hỏi các bên phải đảm bảo hoàn thiện được rất nhiều yếu tố như công nghệ, quy trình, tài chính, hợp đồng, tiêu chuẩn, v.v… và chúng ta dường như vẫn còn rất nhiều việc phải làm để thỏa mãn các điều kiện trên.

Khi mục tiêu là quá lớn, nó sẽ dễ dàng để chinh phục hơn nếu ta chia nó thành những mục tiêu nhỏ hơn với nhiều giai đoạn và cấp độ. Bốn hình thái BIM ở trên có thể xếp vào ba cấp độ như sơ đồ kim tự tháp bên dưới.

Lonely little BIM chính là ứng dụng BIM ở cấp độ sơ khai, sẽ phù hợp với đa số các doanh nghiệp mới bắt đầu. Cấp độ tiếp theo Social little BIM và Lonely big BIM có thể triển khai song song trong cùng một dự án. Và trên cùng là Social Big BIM. Tuy nhiên, đỉnh của kim tự tháp này có lẽ sẽ không chỉ kết thúc ở đó. Dù sao nó cũng chỉ là giả định ở hiện tại thôi, tương lai có thể sẽ có nhiều hình thái hoặc cấp độ cao hơn nữa.

Chinh phục cấp độ BIM ở mức đầu tiên vẫn mang lại cho ta những lợi ích lớn so với những quy trình cũ, cách thức cũ. Nó còn là tiền đề vững chắc, giúp ta tự tin và là sự chuẩn bị kỹ càng để chinh phục các nấc thang cao hơn. Như Lão Tử đã nói, “Đường đi ngàn dặm, bắt đầu từ bước đầu tiên”. Vậy nên đi hướng nào có lẽ lại không quan trọng bằng câu hỏi liệu chúng ta có chịu nhấc chân lên để đi hay không?

Trang.

Nguồn tư liệu và hình ảnh cho bài viết:

http://www.shoegnome.com/2013/01/31/there-are-four-bim-flavors/

http://www.shoegnome.com/2013/02/05/primary-benefits-of-bim/

https://www.amazon.com/BIG-BIM-little-bim-Second/dp/0979569923

You may also like

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *